De heer Markus Van Steertegem

I only met Markus on one occasion. We talked about thought. I felt at home.

Nonkel Mark,
Wat een warm en liefdevol afscheid hebben we mogen bijwonen vandaag. Jouw dochters en andere geliefden deden jouw alle eer aan.

Ik heb in mijn volwassen leven gemerkt hoe jij er was voor mijn eigen moeder, je kleine zus. Met jouw warmte en zachtheid was je steeds een veilige haven voor haar. Je benaderde haar steeds vanuit een gelijkwaardige positief, als zus en als gesprekspartner ondanks jullie intellectuele verschil. Je gaf nooit de indruk haar te overstijgen waardoor ze net van jou, ook aannam wat je zei.
Ik wil je bedanken om die grote broer voor haar geweest te zijn.
Je hebt, en dat was vandaag voelbaar, een enorm liefdevolle stempel nagelaten bij degenen die je nabij waren. Jouw reis van gedachten gaat voort in die van ons allemaal.
Liefs,
Isabelle

Lieve Mark, wat zullen we je missen. Je was een ontzettend lieve en warme man. Het was fijn om je gekend te hebben. Veel sterkte aan iedereen die van je hield.

Jessica Vander Elst

Met droefheid vernam ik het overlijden van meneer Van Steertegem. Ik koester warme herinneringen aan de tijd dat ik les van hem kreeg in het vak filmesthetica aan de Sint-Lukas Kunsthumaniora, en aan de filosofische kring Aurora waarmee hij mij liet kennismaken. Een van zijn uitspraken is mij altijd bijgebleven: ‘Kunst is wat nog dient uitgevonden te worden. Enkel het begrip – de droom – bestaat er heden van, de uitwerking geenszins.’
Ik wil de familie via deze weg een warme knuffel geven en heel veel sterkte wensen met dit verlies. Mark was een prachtig mens.

Veel sterkte aan heel de familie.

Lieve Mark
Weggaan kun je beschrijven als een soort van blijven. Niemand wacht want je bent er nog. Niemand neemt afscheid want je gaat niet weg. R Kopland.
Mark, je blijft in onze herinneringen : in de vele woorden, gedachten en gesprekken die we ons herinneren. In de sporen die je hebt nagelaten. Wat jij voor ons betekende gaat zeker niet verloren. Rust zacht Mark.
Mirella Vander Elst

STERKTE AAN IEDEREEN … “Men sterft altijd te vroeg — of te laat. En toch is het hele leven op dat moment voltooid, er is een nette streep onder gezet, klaar om te worden samengevat. Je bént je leven, en niets anders.” – Jean-Paul Sartre (Uit het toneelstuk ‘Huis Clos’ / ‘Met gesloten deuren’, 1944)

Mijn lieve lieve vriend , ga jouw missen … heel erg misssen . Een prachtige mens heeft ons verlaten ..
Mijn innige deelneming aan de familie in het bijzonder aan Bea , Nele en Chloê

Beste familie, Mark Van Steertegem was, in lang vervlogen tijden, mijn leraar filmgeschiedenis.
Hij was een zeer bevlogen leraar en een lieve man. Hij had een eigen kijk op de dingen en zette ons aan tot zelfstandig denken. Zijn lessen konden al eens chaotisch zijn, iedereen hield de aandacht en was gefascineerd door de boeiende inhoud. Aan tal van zijn collega’s (onze leraars) heb ik nog steeds mooie herinneringen. In Sint-Lukas kwam ik op mijn plaats. Ik blijf een warme herinnering koesteren aan mr. Van Steertegem (tutoyeren deden we niet).
Veel sterkte bij het verlies van deze bijzondere man!
Van harte, Ludwig Lemaire en echtgenote Rina Vets

Ik leerde Markus kennen in de bibliotheek waar ik halftijds werk.
Jarenlang was hij op dinsdag een vaste bezoeker van onze bib. Hij nestelde zich in onze leeszaal, las boeken en schreef schriftjes vol ideeën. Aan het eind van de middag liepen onze gesprekken aan de balie soms uit.
Toen hij ziek werd, ging ik om de zes weken naar zijn huis om nieuwe, door hem vanop afstand gekozen boeken te bezorgen. Boek aan huis! Onze ontmoetingen duurden bij Markus thuis nog langer dan voorheen; soms praatten we bijna twee uur aan een stuk.
Een paar dagen voor zijn dood ben ik hem gaan bezoeken in het Saint-Luc-ziekenhuis. Markus viel de hele tijd in slaap, maar op de momenten waarop hij even wakker werd, was hij telkens héél helder. Om de een of andere reden vond ik zijn kamer te warm. Toen een verpleegster zijn pillen was komen brengen, zei hij: ‘Niet helpen.’ ‘Ik moet mij voorbereiden op het einde’, zei hij.
We gaven elkaar een hand. Ook dat deed hij heel helder, om daarna opnieuw even in te dommelen.

Ik leerde Mark kennen als spreker bij de filosofische kring Aurora, opgericht door Leopold Flam. Mark was een van de drijvende krachten achter Aurora Brussel. Ook na het overlijden van Flam zijn Mark en Ginette de kring Aurora Brussel blijven voortzetten.
Als student filosofie (VUB), begin jaren tachtig, maakte hij een diepe indruk op mij. Ook later is hij mij blijven inspireren tijdens de bijeenkomsten van Aurora en de Zondagen van de Filosofie.
Mark was niet alleen een begenadigd spreker, maar ook een aandachtig luisteraar en bovenal een goede vriend. Zijn gezelschap was altijd een feest. Onze gesprekken waren vaak zo boeiend dat ze pas eindigden in de vroege uurtjes van de volgende dag.

Mark, we zullen je ontzettend missen.

Veel sterkte aan iedereen die het voorrecht heeft gehad Mark te kennen.

Jan Van den Brande

Mijn oprechte deelneming. Ik ben altijd een nauwe collega geweest van Mark op de Sint Lukas Kunsthumaniora Brussel en we hebben altijd een wederzijdse waardering voor elkaar gehad. Mark sprong in de bres voor me op moeilijke momenten op de school. Hij is de man die ik ook nog steeds in gedachten heb als ik nadenk over film. Niemand kon zo’n glasheldere analyses maken van film classics als Mark. Op filosofisch gebied botsten we met het grootste plezier: hij als Flam-adept en ik als telg uit de Gentse logisch-empiristische en neo-marxistische school. Ik herinner me ook experimentele lessen op de Sint Lukas Kunsthumaniora waar we naast elkaar stonden les te geven in hetzelfde lokaal en waar ik In Mark mijn meerdere moest erkenen. Niet alleen qua eruditie maar ook qua bevlogenheid. Ik heb er veel uit geleerd. Toen Mark met pensioen ging nam ik verschillende van zijn lessen over en stond me zijn excentriciteit als voorbeeld steeds voor de geest. Figuren als Mark zijn er amper of niet meer. Ik denk dat in het huidige klimaat dat ook niet meer mogelijk is. Dat is jammer voor de studenten, maar Mark zelf zou er het hart van in zijn geweest. Zonder remmingen voor de klas kunnen staan en je kennis en ervaring uitstorten over de hoofdjes is een voorrecht dat misschien tot het verleden behoort. Enkel leraars en mentors als Mark blijven hangen in de harten, dat merk ik op regelmatige basis als ik zijn en onze oud-leerlingen ontmoet. Hij wordt gemist en zal altijd gemist blijven.

Beste Mijnheer Van Steertegem,
Bedankt voor uw rotsvast geloof in jonge mensen en de deuren die u destijds voor mij hebt geopend. Het heeft even geduurd en moeite gekost, maar ik ben er uiteindelijk los doorheen gewandeld. En ja, ook uw ondeugd – of beter gezegd; gulzigheid voor het leven – heeft mij steeds geïnspireerd.
Ik word eigenlijk gewoon blij als ik uw foto zie. U maakt deel uit van de beste herinneringen van mijn leven. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk u voor mij bent geweest als klastitularis; in zekere zin hebt u een groot deel van mijn leven gered.
U bent iemand aan wie ik altijd terug zal blijven denken met fascinatie, bewondering en dankbaarheid.
Aan uw familie wens ik goede troost, mooie herinneringen en een stevige kader voor deze prachtige foto.

Jens, klas 6AVV 96-97.

Mark heeft zo’n belangrijke invloed gehad op mij. Eerst als leraar in St. Lukas die mij filosofie liet ontdekken, nadien als intellectuele mentor, maar ook als vriend. Ik ben hem dankbaar voor het verschil dat hij gemaakt heeft — en nog steeds maakt.

Mr. Van Steertegem,
zoals we je noemden.
Bedankt voor alles! Je was een geweldige leraar. Je geloofde in ons en nam ons serieus. Dat heeft veel voor mij betekend. Je hebt ons nooit onderschat.
Je vertelde met zoveel passie dat we gingen nadenken over dingen die we voordien nog niet kenden. Je leerde ons verbanden leggen die we zelf nog niet zagen. Die manier van denken is me altijd bijgebleven. Dankzij jou.
Je maakte het nooit zwaarder dan nodig, maar je nam het wel bloedserieus. En toch bleef je vrolijk. Die combinatie was bijzonder.

Toen ik je bezocht, toen je al ziek was, kwam ik binnen en zag ik hoe mager en zwak je was geworden. Ik vertelde je over mijn idee om een doctoraat te gaan doen. Je vond het een geweldig onderwerp en gaf me binnen enkele minuten nieuwe inzichten.
Je ogen en je gezicht lichtten op. Je stond recht, liep naar je boekenkast en nam zonder aarzelen een boek uit de kast. Je sloeg het open op precies de juiste pagina en begon te lezen met een glimlach op je gezicht.
Op dat moment was je weer even gepassioneerd als toen je voor onze klas stond.
Ik was ook toen diep onder de indruk van je manier van denken.
Bedankt daarvoor x

In het besef dat niets blijft zoals het was, leeft een mens voort in de gedachten die hij heeft gewekt, de vragen die hij heeft achtergelaten en de betekenis die hij aan het leven gaf.
Innige deelneming,
Kerstin Huygelen

Beste familie,

Ik ben enorm getroffen door het bericht van het overlijden van mijn oud-collega Mark. Hij was een gewéldige en lieve collega, niet alleen een geleerde, maar een ‘Mensch’ in de volle betekenis van het woord: humaan, oprecht, betrokken, empathisch. Ik zal Mark nooit vergeten.

Stille groet,

Iris Algoet

Ik vergeet nooit de warme zachtheid, de nieuwsgierigheid en de bescheidenheis van Mark. Hij was mijn leraar filosofie in de middelbare school. Wij bleven sporadisch contact houden. Passie voor grote en kleine levensvragen , kunst en Brussel deden een mooie vriendschap ontstaan. Deze wijze mijnheer bleef zo bescheiden maar was echt fantastisch denker. Hij zal gemist worden. Dankjewel voor alles Mark!

I will remember Markus as a kind and learned man, a lover of books, reading, knowledge and conversation. During his illness, I often witnessed the long telephone conversations between him and Beatrice. What struck me was how little his illness seemed to define those exchanges. There was no need for consolation; instead, there was curiosity, discussion, humor and the genuine pleasure of exchanging ideas.
Sometimes, from across the room, I could hear Markus laugh — that warm, genuine chuckle of someone who had just been delighted or amused by something said. I loved hearing it. These were not simply conversations between a father and his daughter, but between two people who respected and enjoyed one another’s minds — person to person, intellectual to intellectual.
That warmth, curiosity and unmistakable chuckle are among the ways I will remember him.